fa برآورد کارایی مالیات بر درآمد مشاغل و اشخاص حقوقی در استان های کشور پژوهشي Research ظرفیت مالیاتی در واقع اطلاعات لازم در مورد ظرفیت یک کشور و یا یک منطقه در تجهیز منابع مالیاتی برای پاسخ گویی به مشکلات مالی و اجرایی سیاست های اقتصادی را فراهم می آورد. در این مطالعه سعی بر آن بوده است که با استفاده از داده های تاثیرگذار بر میزان مالیات مشاغل و اشخاص حقوقی، ظرفیت مالیاتی این دو منبع در استان های مختلف کشور برآورد گردد. بنابراین با بررسی متغیرهای تعیین کننده درآمد مالیاتی استان ها، از داده های استان های مختلف کشور (28 استان) طی دوره 1379تا 1385 و از روش تحلیل مرزی تصادفی (SFA) استفاده گردید تا کارایی هرکدام از استان ها برآورد گردد. مطالعه در خصوص کارایی استان ها در زمینه مالیات بر درآمد مشاغل و اشخاص حقوقی حاکی از آن بوده که در زمینه مالیات مشاغل بطور متوسط کارایی در دوره مذکور، برای استان های توسعه یافته بدون تهران 72.3 درصد و برای استان های کمتر توسعه یافته 66.5 درصد بوده است. همچنین در زمینه مالیات اشخاص حقوقی بطور متوسط کارایی برای استان های توسعه یافته بدون تهران 47.8 درصد و برای استان های کمتر توسعه یافته 72.4 بوده است. در این مقاله عدم کارایی هر استان را به عنوان شکاف بین ظرفیت قانونی و بالفعل استان در نظر گرفته و ظرفیت بالقوه محاسبه می شود. همچنین نتایج کوشش مالیاتی نشان می دهد که بطور متوسط در دوره، کوشش مالیاتی در مورد مالیات مشاغل کاهشی و در مورد مالیات اشخاص حقوقی افزایشی بوده است. Estimating tax capacity of a region or of the whole country provides the information needed for responding to financial and executive problems resulted from the implementation of economic policies. The present study aims at estimating tax capacities of the two tax categories, “business and profession income tax” and “corporate income tax” in the Iranian provinces through making use of the data of some effective variables. To this end, we have explored the variables involved in tax revenues of the provinces, and by using data of 28 different provinces within the time span 1379-1385 (2000-2006), we have resorted to SFA method to estimate the efficiency of each tax category in question in any of the Iranian provinces. According to the findings obtained, as for the business and profession income tax, the average tax efficiency of developed provinces (excluding Tehran Province) for the period in question has been 72.3% while it has been 66.5% in less developed provinces. And as for corporate tax income, the average tax efficiency of developed provinces (excluding Tehran Province) has been 47.8% while it has been 72.4% in less developed provinces. The present research has calculated the “tax inefficiency” of each province as the gap between the potential and realized legal capacities. As for tax effort indices, the results show that over time, the average tax effort has decreased for business and profession income tax but it has increased for corporate income tax. ظرفیت مالیاتی، مالیات مشاغل، مالیات اشخاص حقوقی، کوشش مالیاتی، کارایی مالیاتی، تابع تولید مرزی تصادفی، تحلیل مرزی تصادفی(SFA) Tax efficiency, tax effort, business and profession income tax, corporate income tax 45 64 http://taxjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-1-95&slc_lang=fa&sid=1 Ali Akbar Arabmazar علی اکبر عرب مازار 1003194753284600486 1003194753284600486 No Professor at the Faculty of Economics and Political Science, Shahid Beheshti University of Tehran استاد، دانشکده علوم اقتصادی و سیاسی، دانشگاه شهید بهشتی Ali Dehghani علی دهقانی 1003194753284600487 1003194753284600487 Yes M.A. in Economic Systems Planning کارشناس ارشد برنامه ریزی سیستم های اقتصادی