دوره 33، شماره 68 - ( 1404 )
جلد 33 شماره 68 صفحات 96-67 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Ahmadi S, yadegari K, hoseinirad S S, malchi F. The Design of a Smart Taxation System Model in Iran With an Approach Grand Theory. J Tax Res 2026; 33 (68) :67-96
URL: http://taxjournal.ir/article-1-2449-fa.html
URL: http://taxjournal.ir/article-1-2449-fa.html
احمدی شهرزاد، یادگاری خالد، حسینی راد سیدشجاع الدین، مالچی فاطمه. طراحی الگوی هوشمندسازی نظام مالیاتی در ایران با رویکرد داده بنیاد. پژوهشنامه مالیات. 1404; 33 (68) :67-96
1- دانشگاه آزاد اسلامی ، khaledyadegarii@yahoo.com
2- دانشگاه آزاد اسلامی
3- دانشگاه پیام نور
2- دانشگاه آزاد اسلامی
3- دانشگاه پیام نور
چکیده: (156 مشاهده)
هدف مطالعه حاضر طراحی الگوسازی نظام هوشمند مالیات در ایران با استفاده از روش داده بنیاد میباشد. در این پژوهش جامعه آماری روش کیفی شامل متخصصان با تجربه، از دیوان محاسبات، وزارت امور اقتصادی و دارایی، امور مالیات، سازمان حسابداران رسمی و اساتید دانشگاه های متخصص در حوزه مالیات، حسابداری و اقتصاد است. ملاک خبرگی مصاحبه شوندگان، سابقه خدمت بالای ده سال، مدرک تحصیلی کارشناسی ارشد و بالاتر و تسلط بر امور مالی و مالیاتی بوده است. که 11 نفر به عنوان خبره انتخاب شدند. نتایج نشان داد برقرای عدالت، قوانین و مقرارت های مالیاتی، فرهنگ جامعه پذیری مالیات و ساختارهای مالیاتی شرایط علی هستند که تاثیرگذار در طراحی الگوی هوشمندسازی نظام مالیاتی میباشند. وظایف شهروندی، توسعه و آبادانی کشور، اعتقاد اسلامی و تعهد شرعی بستر و زمینه و از سمتی پذیرش مالیات، پرداخت مالیات، انگیزه سود شرکت ها و انگیزه تجارت شرکت ها شرایط مداخلهگر اجرای هوشمندسازی نظام مالیاتی میباشند که بر نرخهای مالیاتی، اثرات اقتصادی، شفافیت و اعتماد تاثیر گذارند. پیامد هوشمندسازی نظام مالیاتی، اطلاع رسانی به جامعه، استفاده از روش های حسابداری، سواد مالی، تفکیک ذهنی مالیات، رعایت اخلاق و رعایت قوانین میباشد. امید است که نتایج مطالعه حاضر در راستای هوشمندسازی نظام مالیات کشورمان به برنامه ریزان و سیاست گذاران در این حوزه کمک شایانی نماید.
فهرست منابع
1. ابراهیمی، فهیمه و نجفی، زهرا. (1399). نقش حسابداری ذهنی در رفتار مالیاتی خویش فرمایان (مورد مطالعه: مؤدیان حقیقی استان فارس). حسابداری ارزشی و رفتاری، 9(5)، 371-394.
2. اکبری، نرجس، محقق، عارفه، زیاری، رضا و قدس، سمانه. (1405). طراحی الگوی کاهش فرار مالیاتی با استفاده از سیستم کشف هوشمند. دانش سرمایهگذاری، 15(60)، 369-393.
3. جابری، زهرا. (2011). تأثیر درآمد، توزیع درآمد و مالیات بر الگوهای مصرف. مجله پژوهشی، 72(1)، 133-174.
4. جمال شرق، سعید، خسروی نژاد، علیاکبر، گرایی نژاد، غلامرضا و میرزائی نژاد، محمدرضا. (1400). بررسی اثر عوامل مؤثر بر توزیع درآمد در مناطق شهری استان-های ایران: رویکرد پانل کوانتایل. نظریههای کاربردی اقتصاد، 8(2)، 207-238.
5. کامیابتیموری، رضا، رستمی، احسان، الماسی، مجتبی و روحی، مرتضی. (1402). ارائه مدلی برای سازمان مالیاتی هوشمند با استفاده از رویکرد معادلات ساختاری. پژوهشنامه مالیات، 105(31)، 69-94.
6. کرمی، رسول، واعظ، سیدعلی و رکابدار، قاسم. (1399). ابتکار و خلاقیت در تفکیک مولفههای شکاف مالیاتی و تاثیرآنها بر تغییرات سودهای آتی، نشریه علمی ابتکار و خلاقیت در علوم انسانی. 10(1)، 135-160.
7. کهندل، زهرا، طالبنیا، قدرتالله و نیکومرام، هاشم. (1399). بررسی تأثیر حسابداریذهنی بر سازگاری مالیاتی حسابرسان خوداشتغال در حضور برخی عوامل میانی. نشریه بورس اوراق بهادار، 51(13)،190-208.
8. کیایی، مجتبی، بهزادی موزری، سعید و بارانی بناب، صمد. (1403). ارائه مدل حاکمیت داده در سازمان امور مالیاتی کشور مطالعهای در نظام مالیاتی هوشمند. پژوهشنامه مالیات، ۳۲(۶۱) ،۵۵-۸۵.
9. طلائیزاده، علی، نوروش، ایرج، محمدی ملقرانی، عطاالله و سحابی، جلیل. (1399). بررسی رابطه فرهنگ مالیاتی و ریسک شرکتها با تأکید بر اجتناب مالیاتی شرکتهای پذیرفتهشده در بورس اوراق بهادار تهران. نشریه پژوهشهای حسابداری مالی، 12(2)، 71-98.
10. References
11. Abunssar, M. (2020). Tax Accounting: Income Tax and Sales, (3rded). National Library Department, Amman, Jordan, 3-4.
12. Adam, O. M., Okoroafor, S. N., & Ajaero, O. O. (2021). Effect of mental accounting on corporate profitability. West African Journal of Industrial and Academic Research, 14(1), 100- 114.
13. Akbari, N., Mohaghegh, A., Ziyari, R., & Ghods, S. (2026). Designing a model to reduce tax evasion using the intelligent discovery system. Journal of Investment Knowledge, 15(60), 369-393. [In Persian]
14. Al_Najar, I., Monday, I. & Simoon, G. (2020). SMEs Business Characteristics, Tax administration and Tax Compliance by SMEs in Nigeria. Journal of Business and Economics, 3, 7-17. [DOI:10.47535/1991ojbe039]
15. Altamini, K.C., Tatoglu, E. & Zaim, S. (2020). Developing an instrument for measuring theeffects of heuristics on investmentdecisions. Kybernetes, 45(7), 1052-1071. [DOI:10.1108/K-05-2015-0130]
16. Amazi, K., & Mofleh.H. (2017). Tax Accounting between Theory and Practice Income Tax and Sales, (2nded), Dar Tasnim Publishing and Distribution, Amman, Jordan, 25-27.
17. Bahmanpour Khani Abadi, A. (2021). The effectiveness of implementing tax incentive laws on increasing government tax revenues. New Research in Entrepreneurship Management and Business Development, 2(1), 547-572. [In Persian]
18. Ben, F. (2017). Tax Compliance by small and medium- sized corporation: A case of Uganda [Doctoral Theses].
19. Castrati, P.M. (2020). Taxation of electronic commerce-a commentary. Financing for Development, 1(1).
20. Cariosa, M. M., Hanlon, M. L., Maydew, E. L., & Shevlin, T. J. (2019). Scholes and Wolfson's taxes and business strategy (6th ed.). Cambridge Business Publishers.
21. Chapman, J., Snowberg, E., Wang, S., & Camerer, C. (2018). Loss attitudes in the US population: Evidence from dynamically optimized sequential experimentation. National Bureau of Economic Research, DOI 10.3386/w25072. [DOI:10.3386/w25072]
22. Dhami, S. (2020). The foundations of behavioral economic analysis. Volume 7, Further topics in behavioral economics. Oxford University Press, Oxford, New York.
23. Ebrahimi, F. & Najafi, Z. (2020). Examining the role of mental accounting in the tax behavior of the self-employed. Behavioral Value Accounting, 5(9), 371-390. [In Persian] [DOI:10.29252/aapc.5.9.371]
24. Gallien, M., Hearson, M., Mascagni, G., Occhiali, G., Ogembo, D., & Van Den Boogaard, V. (2025). The Tax Era of Development: Taxing Smarter for Equity, Growth, and Resilience. The Institute of Development Studies and Partner Organisations. Report.
https://doi.org/10.19088/ICTD.2025.039 [DOI:10.19088/ICTD.2025.039.]
25. Hail, L., Leuz, C., & Wysocki, P. (2010). Global accounting convergence and the potential adoption of IFRS by the U.S. (part I): Conceptual underpinnings and economic analysis. Accounting Horizons, 24(3), 355-394. [DOI:10.2308/acch.2010.24.3.355]
26. Hert, C., Gilovich, T. & Naryan, R. (2017). Gift cards and mental accounting: Green-lighting hedonic spending. Journal of Behavioral Decision Making, 27, 386-393. https://doi. org/10.1002/bdm.1813. [DOI:10.1002/bdm.1813]
27. Hikmah, H., Hari Adi, P., Supramono, S. & Woro Damayanti, D. (2021). The Nexus between Attitude, Social Norms, Intention to Comply, Financial Performance, Mental Accounting and Tax Compliance Behavior. Economic and Financial Review, 11(12), 938-949.
https://doi.org/10.18488/journal.aefr.2021.1112.938.949 [DOI:10.18488/journal.aefr.2021.1112.938.949.]
28. Fochmann, M., & Wolf, N. (2015). Mental accounting in tax evasion decisions: An experiment on underreporting and overdeducting (No. 186). Arqus Discussion Paper. [DOI:10.2139/ssrn.2595070]
29. Hosseini Rad, S. S., Fallah, R., Maranjuri, M., & Alikhani Kashkak, R. (2024). Explaining Mental Accounting with Tax Compliance, Tax Evasion and Tax Ethicsin the Implementation of Tax System Smartness. Ethics in Science and Technology, 19(2), 149-157. [In Persian]
30. Jaberi, Z. (2011). The impact of income, income distribution, and taxation on consumption patterns. Research Journal, 72(1), 133-174. [In Persian]
31. Jamal Sharghi, S., Geraeinejad, Gh. R., Mirzaeinejad, M. R. & Khosravinejad, A. A. (2021). Investigating the effect of factors influencing income distribution in urban areas of Iranian provinces. Applied Economic Theories, 2(1), 217-238. [In Persian]
32. Iqbal, M. M., Ali, M., Hina, U., & Shaikh, T. A. (2025). The future of smart tax systems: Integrating artificial intelligence, blockchain, and autonomous compliance technologies for transparent and efficient tax administration. Journal of Social Sciences and Economics, 4(1), 103-112. [DOI:10.61363/hhnkcz03]
33. Kamyab Teimouri, R., Rostami, E., Almasi, M. & Roohi, M. (2023). Presenting a model for an intelligent tax organization using the structural equation modeling approach. Tax Research Journal, 31(57), 69-94. [In Persian]
34. Karami, R., Rekabdar, Gh. & Vaez, S. A. (2020). Innovation and creativity in identifying components of the tax gap and their impact on changes in future profits. Innovation and Creativity in the Humanities, 10(2), 135-160. [In Persian]
35. Kiaei, M., Behzadi Mozri, S., & Barani Bonab, S. (2024). Presenting the data governance model in the country's tax affairs organization, a study in the smart tax system. Journal of Tax Research, 32(61), 55-85. [In Persian] [DOI:10.61186/taxjournal.32.61.55]
36. Kohandel, Z., Talebnia, Gh. & Nikoomaram, H. (2020). Investigating the impact of mental accounting on tax compliance among self-employed auditors in the presence of certain mediating factors. Stock Exchange Review, 52(2), 190-208. [In Persian]
37. Naryan, R. (2019). Assurance of functionality of tax in the e‐business world: the Hong Kong experience. Managerial Auditing Journal, 16(6), 339-346. [DOI:10.1108/02686900110395488]
38. Negron, B. A. (2019). The influence of service quality dimensions on customer satisfaction within visa facilitation centres in South Africa. International Journal of eBusiness and eGovernment Studies, 12(2), 122-135. doi:
https://doi.org/10.34111/ijebeg.202012203 [DOI:10.34111/ijebeg.20201220 .]
39. Momeni, A., Gerd, A. & Nagozir, M. (2019). The effect of tax mental accounting on tax evasion and tax planning among owners of independent businesses (Case Study: Iranian Startups). Proceedings of the 4th International Conference on New Research in Management, Economics, and Development. [In Persian]
40. Mutanga, S., Hartl, B., & Kirchler, E. (2020). Mental accounting and tax compliance: Experimental evidence for the effect of mental segregation of tax due and revenue on compliance. Public Finance Review, 45, 118-139. [DOI:10.1177/1091142115602063]
41. Pesi, D. N. (2016). Taxation Policy on E-Commerce Transactions. In Proceedings of the International Seminar, 1(1), 20-24.
42. Simoon, A. (2020). Shapiro-Francia test compared to other normality test using expected p-value. Journal of Statistical Computation and Simulation, 85, 3002-3016.
https://doi.org/10.1080/00949655.2014.947986 [DOI:10.1080/00949655.2014.947986.]
43. Strauss, A. L., & Corbin, J. (1990). Basics of qualitative research (Vol. 15, pp. 61-110). Newbury Park, CA: Sage.
44. Ubesie, C. M., Chukwuma, E. K., & Jennifer, U. A. (2025). Digital Tools, Better Taxes: How AI and Blockchain Are Shaping Modern Tax Systems.
45. Vakshi, S. (2018). SMEs and their role in the economic and socio-economic development of Pakistan. International Journal of Academic Research in Accounting, Finance and Management Sciences, 7(4). [DOI:10.6007/IJARAFMS/v7-i4/3484]
46. Yahaya, H. D., Geidam, M. M., & Usman, M. U. (2016). The role of micro, small and medium enterprises in the economic development of Nigeria. International Journal of Small Business and Entrepreneurship Research, 4(3).
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| ./files/site1/images/%D8%B3%D9%85%DB%8C%D9%85_%D9%86%D9%88%D8%B1.pngبازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
