Journal of Tax Research

fa اثر شوک‌های مالی و پولی بر عملکرد سیستم مالیاتی ایران در راستای تعیین نرخ‌های بهینه مالیات بر مصرف و مالیات بر حقوق و دستمزد (رویکرد تعادل عمومی با استفاده از الگوریتم ژنتیک) The Effect of Financial and Monetary Shocks on the Iranian Taxation System along with Determining Optimal Tax Rates of Consumption, Salary and Wages (General Equilibrium Approach using Genetic Algorithm) اقتصادی Economic پژوهشي Research مالیات یکی از ابزارهای سیاست مالی در تنظیم فعالیتهای مختلف اقتصادی در رسیدن به تعادل اقتصادی و عدالت اجتماعی است. دولت با استفاده از سیاسـتهای مالیاتی مناسب و ترکیب بهینه مالیاتهای مستقیم و غیر مستقیم،   میتواند به نحو مؤثرتری به اهداف تخصیص بهینه منابع، باز توزیع درآمد و عدالت اجتماعی نزدیکتر شود. از مهمترین اهداف وضع مالیات بهینه در جامعه میتوان به توزیع مناسب درآمد، تحقق عدالت اجتماعی، مبارزه با فساد، مهار تورم، فراهم کردن زمینه‌های لا‌زم برای تحقق رقابت‌پذیری، تحقق رشد اقتصادی پیوسته، باثبات و پرشتاب متناسب با اهداف چشم‌انداز، ایجاد اعتماد و حمایت از سرمایه‌گذاران، اهتمام به نظم و انضباط مالی و بودجه‌ای، تلا‌ش برای قطع اتکاء هزینه‌های جاری به نفت و تأمین آن از محل درآمدهای مالیاتی و... اشاره نمود. از سوی دیگر، از عواملی که عملکرد دولت در دریافتهای مالیاتی را تحت تأثیر قرار میدهد، وجود فرصتهای رانتجویی و شوکهای اقتصادی است که بر یک سیستم اقتصادی تحمیل میشود. در این مقاله، سعی شده است به بررسی نرخها و درآمدهای بهینه مالیاتی با وجود این دو عامل اخلالی در عملکرد سیستم مالیاتی پرداخته شود. لذا، در چارچوب یک سیستم تعادل عمومی و روشهای بهینهیابی هوشمند (الگوریتم ژنتیک)، نرخهای بهینه مالیاتی در شرایط اقتصاد دارای رانت استخراج میگردد. در ادامه سه نوع شوک اقتصادی در این مدل تعادل عمومی اعمال میگردد و با نرخها و درآمدهای مالیاتی شرایط قبل از اعمال شوکها مقایسه میشود. نتایج حاصل از بهینهیابی مدلهای تصریح شده نشان میدهد که با وجـود رانتجویی در درآمدهای مالیاتی دولت، مالیات بر مصرف بیش از سطح بهینه است و در مقابل، مالیات بر حقوق و دستمزد بسیار کمتر از سطح بهینه عمل میکند. این یافتهها بیانگر آن است که امکان رانت در مالیات بر حقوق و دستمزد نسبت به مالیات بر مصرف به دلیل پیچیدگیهای اجرا و وصول آن بیشتر است؛ در حالی که رانتجویی در مالیات بر مصرف به دلیل شفافیت و تک نرخی بودن آن کمتر میباشد. همچنین نتایج بهینهیابی در شرایط وجود شوکهای اقتصادی نیز نشان میدهد که مالیاتهای مستقیم بیشتر تحت تأثیر نوسانات اقتصادی قرار میگیرند و دولت میتواند در شرایط شوکهای اقتصادی توجه خود را بر مالیاتهای غیر مستقیم معطوف کند. Tax is one of the financial policy tools in regulating various economic activities to achieve economic balance and to establish social justice. Tax policies can not only help to provide financial resources for government, but also contribute to economic development and growth. Government can use appropriate tax policies and an optimized combination of direct and indirect taxes to accomplish successfully optimized resource assignment, redistribution of income and social justice. So, tax revenues affect the efficiency of financial policies implementation. One of the factors affecting government performance in receiving tax revenues is rent-seeking opportunities through which the possibility of tax payment lags may occur. This paper tries to extract the optimized tax rate in the context of rent-seeking economy in terms of a public balance system and intelligent optimization methods (Genetic algorithm). The results of optimization of described models indicated that in the context of rent-seeking in government tax revenues, tax on consumption is more than optimized level and conversely, tax on wage and payment is lower than optimized level. These findings indicate that the possibility of rent-seeking on wage tax is more than consumption tax due to implementation complexity and its reception. Meanwhile, rent-seeking in consumption tax is lower than another due to transparency and a single rate.   نرخ بهینه مالیات, رانت جویی, تعادل عمومی, شوک‌های اقتصادی, الگوریتم ژنتیک, ایران Optimal Tax Rate, Rent -seeking, General Equilibrium, Economic shocks, Genetic Algorithm, Iran 177 210 http://taxjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-931-7&slc_lang=fa&sid=1 maddah majid مجید مداح majid.maddah@semnan.ac.ir 10031947532846004779 10031947532846004779 Yes samiei neda ندا سمیعی nedasamiei@gmail.com 10031947532846004780 10031947532846004780 No