Journal of Tax Research

fa نقش تعدیل‌گر ریسک مالیاتی در رابطه بین اجتناب مالیاتی و ریسک شرکت The Moderating Role of Tax Risk in the Relationship Between Tax Avoidance and Corporate Risk حسابداری Accounting پژوهشي Research هدف پژوهش حاضر بررسی تأثیر اجتناب مالیاتی و ریسک مالیاتی بر ریسک شرکت‌ها و نقش تعدیل‌گر ریسک مالیاتی در این رابطه است. این پژوهش با رویکردی توصیفی–تحلیلی و بر اساس داده‌های ترکیبی ۱۱۵ شرکت پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران طی سال‌های ۱۳۹3 تا ۱۴۰۲ انجام شده است. برای آزمون فرضیه‌ها از الگوی رگرسیون خطی پانل ایستا و روش حداقل مربعات معمولی با اثرات ثابت جهت برازش مدل‌ها استفاده گردید. نتایج نشان داد اجتناب مالیاتی تأثیر منفی و معناداری بر ریسک شرکت‌ها دارد؛ به بیان دیگر، افزایش سطح اجتناب مالیاتی با کاهش ریسک کلی بنگاه همراه است. در مقابل، ریسک مالیاتی تأثیر مثبت و معناداری بر ریسک شرکت دارد و بیانگر آن است که نااطمینانی‌های محیط مالیاتی می‌تواند ثبات مالی شرکت‌ها را تهدید کند. همچنین اثر متقابل اجتناب مالیاتی و ریسک مالیاتی مثبت و معنادار بود؛ به این معنا که در شرایط ریسک مالیاتی بالا، اثر محافظه‌کارانه اجتناب مالیاتی تضعیف و حتی معکوس می‌شود. از منظر نظری، یافته‌ها تأییدکننده نقش دوگانه اجتناب مالیاتی در چارچوب نظریه نمایندگی و دیدگاه هزینه–فایده است. از نظر دانش‌افزایی، پژوهش حاضر با ترکیب هم‌زمان دو سازه مالیاتی در یک مدل تجربی، شکاف موجود در ادبیات داخلی را پوشش داده و تصویری جامع از سازوکارهای مالیاتی بر ریسک شرکت‌ها ارائه می‌دهد. نتایج برای مدیران، سرمایه‌گذاران و سیاست‌گذاران مالیاتی اهمیت کاربردی بالایی دارد، زیرا نشان می‌دهد اجتناب مالیاتی تنها در محیط‌های نهادی باثبات می‌تواند به‌عنوان ابزاری مؤثر برای مدیریت ریسک عمل کند.   The present study investigates the effect of tax avoidance and tax risk on corporate risk and examines the moderating role of tax risk in this relationship. Adopting a descriptive–analytical approach, the study uses panel data from 115 firms listed on the Tehran Stock Exchange during 2014–2023. To examine the research hypotheses, the static panel data regression model using the Ordinary Least Squares (OLS) estimation method was employed, with fixed effects chosen based on the Hausman test. The findings reveal that tax avoidance has a significant negative effect on corporate risk, indicating that higher levels of tax avoidance are associated with lower overall risk. Conversely, tax risk exerts a significant positive effect on corporate risk, showing that uncertainty in the tax environment increases corporate instability and financial risk. Furthermore, the interaction between tax avoidance and tax risk is positive and significant, implying that under high tax-risk conditions, the risk-reducing effect of tax avoidance weakens or reverses. From a theoretical perspective, these findings support the dual role of tax avoidance within the frameworks of agency theory and cost–benefit reasoning. From a scholarly standpoint, this study contributes to the literature by simultaneously integrating two key tax constructs—tax avoidance and tax risk—into a unified empirical model, offering a more comprehensive understanding of how tax-related decisions shape firm-level risk. Practically, the results provide valuable insights for managers, investors, and policymakers, highlighting that tax avoidance can serve as a strategic risk management tool only within transparent and stable institutional environments. : اجتناب مالیاتی, ریسک شرکت, ریسک مالیاتی, راهبردهای مالیاتی. Tax avoidance, Firm risk, Tax risk, Tax strategies. 0 0 http://taxjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-2758-1&slc_lang=fa&sid=1 Maryam Sadat Tabatabaeian مریم سادات طباطبائیان m.tabatabaeian@pnu.ac.ir 100319475328460012838 100319475328460012838 Yes Payame Noor University دانشگاه پیامنور Mahdi Saghafi مهدی ثقفی saghafi.mahdi@pnu.ac.ir 100319475328460012839 100319475328460012839 No Payame Noor University دانشگاه پیامنور Ahmad Ahmadi احمد احمدی ممسنی ahmad.ahmadi16421@gmail.com 100319475328460012840 100319475328460012840 No Payame Noor University دانشگاه پیامنور