fa بررسی برخی از چالش‌ها و موانع اجرای قانون مالیات بر ارزش افزوده در ایران (مطالعه موردی فعالان صنف طلا و جواهر) پژوهشي Research قانون مالیات بر ارزش افزوده یکی از قوانین مهم اقتصادی است. تجربه موفق کشورهای اجراکننده این قانون نشان دهنده آن است که اجرای کامل این قانون می‌تواند بسیاری از اهداف سه گانه نظام مالیاتی (تخصیص، باز توزیعی و تامین منابع مالی مورد نیاز دولت) در مالیات‌های غیرمستقیم را پوشش دهد. گسترده بودن پایه مالیاتی، مصرفی بودن پایه مالیاتی، پایین بودن هزینه‌های شناسایی و وصول مالیات‌ها و انتقال بار مالیاتی به مصرف‌کننده نهایی در اغلب موارد از ویژگی‌های برجسته این نوع از مالیات‌ها است. پس از تدوین و تصویب این قانون، اجرای آن از اول مهرماه سال 1387 آغازشد. در همان روزهای اول، اجرای قانون مذکور با برخی از چالش‌ها، مقاومت‌ها و دغدغه‌ها از سوی فعالان اقتصادی مواجه گردید. این اتفاقات و برخی از موارد دیگر در نهایت منجر به تغییر در نحوه اجرای قانون مالیات بر ارزش افزوده شد. در این مقاله سعی شده است ضمن بیان عملکرد نظام مالیاتی و ضرورت اصلاح آن، مختصری از فرآیند تصویب و اجرای قانون مالیات بر ارزش افزوده، برخی از چالش‌های اجرایی قانون مذکور به صورت مطالعه موردی در رابطه با فعالان صنف طلا، جواهر و نقره مورد بررسی قرار گیرد. فرضیه‌های بررسی شده در این مقاله به ترتیب زیر بوده که در هر مورد استدلال‌های مورد نظر ارائه شده است. فرضیه‌های بررسی شده در این مقاله به ترتیب زیر بوده که در هر مورد استدلال‌های مورد نظر ارائه شده است.<br>• نبود زمینه‌ها، امکانات و زیر ساخت‌های اجرایی قانون در اقتصاد ایران مانع از گسترش اجرای کامل قانون مالیات بر ارزش افزوده در رابطه با اصناف شده است.<br>• بی توجه به موضوع معاملات معاوضه‌ای برخی از کالاها و خدمات (طلا و جواهر) با ویژگی‌های خاص و نحوه معاملات آن‌ها که منجر به عدم تمکین برخی از فعالان نسبت به قانون مالیات بر ارزش افزوده شده است.<br>• عدم آموزش مودیان و فعالان اقتصادی یا بی‌اطلاعی و کم‌اطلاعی آن‌ها از جزییات اجرایی قانون مالیات بر ارزش افزوده، منجر به بروز برخی مقاومت‌ها از طرف مودیان در رابطه با اجرای این قانون شده است. پس از تشریح و تبیین فرضیه‌های یاد شده، در بخش جمع‌بندی و پیشنهادات سیاستی برخی از راهکارهای عملیاتی برای رفع چالش‌ها و موانع یاد شده ارائه شده است. Value Added Tax (VAT) law is one of the important economic laws in Iran. After design and approval of VAT law in Iran’s parliament, it has been implemented since October 2009. However, from oneset of such tax law, some challenges, disputes and concerns arised by economic agents and activists. Finally, such events and other similar cases would lead to a change in enforcement of the VAT act. Hypotheses investigated in this paper are as follows. 1. Lack of facilities and poor law-executive infrastructure of lran’s economy have been main obstacles for a full implementation of the value added tax law in relation to trade :::union:::s and businesses. 2. Lack of attention to certain exchange transactions of goods and services with special features such as Gold and jewelry has led to non-compliance behavior of some activists with respect to execution of the VAT law. 3. Lack of adequate training of taxpayers and economic activists poor information about executive details of the VAT act has resulted to some resistances against implementation of the VAT act. قانون مالیات بر ارزش افزوده، اصناف، طلا و جواهر، مودیان، معاملات Value Added Tax (VAT) act, Traders or businesses, Jewelry, Taxpayers’ transactions. 49 80 http://taxjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-1-87&slc_lang=fa&sid=1 Seyed Mohamad Reza Seyednoorani سید محمدرضا سید‌نورانی nourani@atu.ac.ir 1003194753284600454 1003194753284600454 Yes Associate Prof. of Economics at Allameh Tabatabaie University دانشیار دانشکده اقتصاد دانشگاه علامه طباطبایی Saeed Totonchi Maleki سعید توتونچی‌ملکی totonchi59@gmail.com 1003194753284600455 1003194753284600455 No Superme Researcher of Public Sector Dept. , Economic Research office, Majles Research Center (MRC) پژوهشگر ارشد گروه بخش‌عمومی دفتر مطالعات اقتصادی مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی