fa مالیات زیست محیطی و اثرتخصیصی آن (مطالعه موردی: فرآورده های نفتی ایران) پژوهشي Research منابع انرژی یکی از عوامل ضروری برای توسعه اقتصادی کشورها بوده و سوختهای فسیلی به ویژه پنج فرآورده اصلی نفتی، مهمترین منابع مورد استفاده کشورها می باشند. در نتیجه استفاده از این سوختها، از یک سو شاهد کاهش ذخایر و در نهایت اتمام این منابع انرژی و از سوی دیگر آلودگی هوا و تغییرات آب و هوایی هستیم . الگوی مصرف انرژی در بخشهای تولیدی و مصرفی کشور نامناسب بوده که منجر به جایگاه پایین ایران در بین کشورها از نظربهره‌وری انرژی شده است که خود مسایل زیست محیطی را هم به همراه دارد. با توجه به بررسی مبانی تئوری و نتایج عملی راهکارهای مختلف زیست محیطی، مالیات های غیرمستقیم زیست محیطی ابزار مناسب مالی از لحاظ کارائی اقتصادی برای کاهش مصرف فرآورده های نفتی و مناسب برای استفاده در اقتصاد ایران می باشد. در این تحقیق با استفاده از مدل خود رگرسیون برداری(VAR)، اطلاعات سری زمانی مصرف بنزین، نفت گاز، نفت کوره، نفت سفید و گاز مایع مورد تجزیه و تحلیل قرارگرفته و اثر وضع مالیات در قالب شوک افزایش قیمت برمصرف فرآورده ها و عکس العمل مصرف نسبت به آن بررسی گردید. براساس آزمون علّیت گرانجری رابطه علّی از سمت متغیرهای قیمت و درآمد ملّی به متغیرمصرف تاییدشد. طبق نتایج، وضع مالیات برقیمت بنزین، نفت گاز، نفت کوره و گاز مایع موجب کاهش روند افزایشی مصرف آنها خواهد شد. ولی در مورد نفت سفید وضع مالیات موجب افزایش مصرف این فرآورده شد. Energy resources are critical for economic development in different countries and fossil fuels (specially 5 oil products) are the most important resources that are used. By usage of these fuels, we have decrease in the reserves and completion of the resources in one hand and air pollution and climatic changes on the other hand. The pattern of energy usage in both production and consumption sectors of country is inadequate which rank Iran’s position low in terms of energy efficiency and lead to environmental problems too. According to the survey in theoretical and practical solutions in Environmental Economics, environmental indirect taxes are appropriate financial way to reduce oil product’s consumption in Iran regarding economic efficiency. In this research we analyzed the time series data of consumption of Gasoline, Gas oil, Fuel oil, Kerosene and Liquid Petroleum Gas (LPG) by using Vector Auto Regressive (VAR) model. The effect of environmental taxes on market (as an upward price shock) of the consumption of these oil products and the reaction of consumption to the shock were also reviewed. According to Granger Causality test, the causal relation from price and national income variables to consumption variable has been confirmed. According to the results of research, taxation on Gasoline, oil gas, fuel oil and LPG reduces increasing trend of their consumption, but taxation on kerosene increases this product Consumption. مصرف فرآورده نفتی، مالیات های زیست محیطی، مدل خود رگرسیون برداری Oil product consumption, Enviromental taxes, Vector Auto Regressive (VAR) model 153 176 http://taxjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-1-91&slc_lang=fa&sid=1 Mahnoush Abdollah Milani مهنوش عبداله میلانی 1003194753284600446 1003194753284600446 No Assistant Professor of Economics at Allameh Tabatabaie University استادیار اقتصاد دانشگاه علامه طباطبایی Alireza Mahmoudi علیرضا محمودی 1003194753284600447 1003194753284600447 Yes M.A. in Economics کارشناس ارشد اقتصاد