fa بررسی نقش مالیات در توضیح نوسانات کسری بودجه پژوهشي Research کارایی سیاستهای مالی در گرو تناسب و ترکیب ابزارهای مالی یعنی درآمدها و مخارج دولتی و نیز انعطاف پذیری و تأثیرگذاری آنها بر اهداف اقتصادی است. در اقتصاد ایران، عواملی مانند وابستگی بودجه دولت به درآمدهای نفتی و انعطاف ناپذیری مخارج دولت، باعث ناکارآمدی سیاست های مالی شده است که این موضوع به نوبه خود نقش درآمدهای مالیاتی را در کاهش کسری بودجه دولتی و نوسانات آن کم رنگ کرده است. در این مطالعه سعی شده است تا با استفاده از رویکرد خود توضیح برداری ساختاری (SVAR) به بررسی نقش مالیات ها در توضیح نوسانات کسری بودجه پرداخته شود. نتایج حاصل از تحقیق نشان می دهد که تکانه های حاصل از تولید و سیاستهای مالیاتی در کوتاه مدت بیشترین سهم را در توضیح نوسانات درآمدهای مالیاتی دارند. تکانه مخارج دولتی درصد بسیار ناچیزی از نوسانات درآمدهای مالیاتی را به ویژه در کوتاه مدت توضیح می دهد که نشان دهنده پایین بودن جهت علیت از سمت کسری بودجه و مخارج دولتی به طرف درآمدهای مالیاتی است در نتیجه فرضیه مخارج- و- مالیات (spend-and-tax) را در ایران نقض می نماید. نتایج حاصل از تجزیه واریانس کسری بودجه نشانگر وابستگی بالای بودجه کشور به درآمدهای نفتی می‌باشد و نشان می دهد که نقش سیاست مالیاتی در توضیح نوسانات کسری بودجه بسیار پایین می باشد می باشد. نتایج حاصل از توابع عکس العمل آنی تجمعی برای متغیرهای مدل نشان می دهد که تکانه مثبت سیاست مالیاتی مطابق با مبانی نظری باعث کاهش رشد تولید در کوتاه مدت می شود ولی اثر منفی آن در بلند مدت خنثی و صفر می گردد. تکانه مخارج دولتی در کوتاه مدت منطبق با مبانی نظری باعث افزایش رشد تولید ناخالص می گردد، ولی در بلند مدت اثر آن خنثی و به سمت صفر میل می کند. همچنین توابع عکس العمل آنی تجمعی برای مالیات نشان می دهد که یک تکانه مثبت در تولید و درآمدهای نفتی باعث رشد درآمدهای مالیاتی می گردند و تکانه مخارج دولتی با یک وقفه سه دوره ای منجر به افزایش درآمد مالیاتی می گردد. توابع عکس العمل آنی تجمعی برای کسری بودجه نشان می دهد که شوک مثبت در درآمدهای نفتی و مالیاتی باعث کاهش کسری در بودجه دولت هم در کوتاه مدت و هم در بلند مدت می گردد، اما تأثیر تکانه درآمدهای نفتی در کاهش کسری بودجه بیشتر از تکانه درآمدهای مالیاتی می باشد. Fiscal policies have an effective and dynamic role in the process of economic development. They are an almost inseparable part of countries’ economic processes. The efficiency of fiscal policies is a function of proper arrangement and combination of fiscal policy instruments namely, the government revenues and expenditures as well as their flexibility and their being effective on economic goals. In Iran, however, fiscal policies are not sufficiently efficient due to the significant role of oil revenues in the government budget and insufficient tax revenues alongside with inflexibility of government expenditures. The inefficiency of fiscal policies has, in its turn, back grounded the role of tax revenues in decreasing the government budget deficits. This study aims at examining the relationship between budget deficit fluctuations and tax revenues using a structural VAR approach. By imposing long-run restrictions on a VAR model, four structural shocks have been identified: oil income shock, real product shock, tax shock and government expenditure shock. The results show that an impulse in the tax revenue decreases the economic growth (a result which is in line with economic theory) but this negative effect converges to zero in the long-term. Positive impulses both in the oil income and the real product increase the tax revenue levels. Moreover, the government expenditure shock leads to an increase in tax revenues after three periods of time. The results of accumulative impulse response functions show that positive shocks both in oil income and tax revenue decrease the budget deficit levels but the decreasing effect of an oil income shock on the budget deficit is larger than the tax revenue. A variance decomposition of variables shows that real product shocks and tax revenue shocks are the main sources of fluctuation of tax revenues but government expenditures shock dose not have an important role in explaining tax revenue changes. The high degree of dependency of the government budget on oil revenues, unimportant role of taxes in budget deficit changes and great effects of structural factors in budget deficit fluctuations are main outcomes inferred from the variance decomposition of budget deficit. کسری بودجه دولت، درآمدهای مالیاتی، درآمدهای نفتی، مدل خود توضیح برداری ساختاری، تکانه های ساختاری Government budget deficit, tax revenues, oil incomes, structural VAR approach, structural shocks 39 68 http://taxjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-1-110&slc_lang=fa&sid=1 Kamran Niki Oskoui کامران نیکی اسکویی 1003194753284600550 1003194753284600550 Yes M.A. in Economics; A Tax Researcher at Tax Research Department, INTA کارشناس اقتصادی دفتر مطالعات و تحقیقات مالیاتی Mir Rostam Asadollahzadeh Bali میر رستم اسدالله زاده بالی 1003194753284600551 1003194753284600551 No M.A. in Economics; Deputy of Tax Research Department, INTA معاون دفتر مطالعات و تحقیقات مالیاتی Mahboubeh ZamanianM.A. in Economics; A Tax Researcher at Tax Research Department, INTA M.A. in Economics; D محبوبه زمانیان 1003194753284600552 1003194753284600552 No M.A. in Economics; A Tax Researcher at Tax Research Department, INTA کارشناس اقتصادی دفتر مطالعات و تحقیقات مالیاتی