fa ارائه یک سناریو از اخذ مالیات بر خودروهای سواری در چارچوب مالیات بر موارد خاص پژوهشي Research مالیات بر موارد خاص1یکی از انواع مالیاتهای پر اهمیتی است که در کشورهای گوناگون اجرا می شود.E.T به لحاظ نظری و نیز به لحاظ اجرایی ساختار منظم و باحدود مشخصی مانند مالیاتهای دیگر چون مالیات بر درآمد، مالیات بر ثروت و مالیات بر ارزش افزوده و مالیات بر فروش ندارد. اتفاقاً ویژگی‌ای که E.T را با سایر مالیاتها متفاوت می کند همین آزادی عمل در تعریف نظام اجرا و انتخاب پایه است. در میان ویژگی های مختلف این مالیات در رابطه با پایه مالیاتی می توان از ویژگیهایی چون: 1) تولید زیاد و قابل کنترل توسط دولت 2) کشش پائین قیمتی3) کشش در آمدی بالای یک 4) پیامدهای خارجی منفی، به عنوان مشخصه های متعارف این مالیات نام برد. از وجه دیگر، از ویژگی های دیگر این مالیات : 1) هزینه اجرای پائین و سهل الوصول بودن 2) عدم تعارض با معیار کارایی 3) وسیله ای برای ارتقاء سطح برابری، می باشد. این مقاله با توجه به اینکه اولاً اجرای E.T در یک نظام فراگیر در ایران مغفول مانده است و ثانیاً سهم مالیات بر کالا وخدمات در سبد مالیاتی ایران ناچیز است، به ارائه یک سناریو از اجرای E.T در حوزه خودروهای سواری می پردازد. این سناریو بر اساس دو اصل اقتصادی و مالیاتی کارایی و عدالت (توانایی پرداخت) یک نظام نرخ گذاری بر خودروهای سواری را طرح ریزی می کند. این نظام از یک روش تحلیلی براساس دو اصل مذکور به تفکیک انواع شیوه های اخذ و نیز به تفکیک انواع مختلف ویژگی های خودرو به عنوان یکی از سناریوهای ممکن دراین چارچوب، استخراج می گردد. براساس محاسبات انجام شده برآوردی ازآثار درآمدی این مالیات ارائه شده و اثر توزیعی آن بررسی می گردد. با توجه به نوع طرح ریزی سناریو و مدنظر قرار گرفتن اصل عدالت (توانایی پرداخت) در نحوه نرخ گذاری، نتایج بدست آمده در تحلیل آثار توزیعی اهداف اولیه سناریو را تأمین می نماید. Excise Tax (E.T), as an important type of tax, is executed in a variety of countries. E.T does not have an organized structure like income tax , value- added tax, and sales tax. A Characteristic that makes E.T totally different from other taxes is the freedom in the definition of its executive mechanism and base selection. Some Characteristic of excise tax as related to tax base are as follows: 1) the massive production becomes controllable by the government 2) price elasticity is low, 3) income elasticity is more than one, and 4) externalities are negative from another point of view, some important properties of this kind of tax are: 1) low executive cost 2) neutrality or consistency with efficiency scale, and 3) being a tool for promotion of the economic equality. As the execution of E.T in Iran has been ignored and the contribution of goods and services tax in the Iranian tax basket is very low, we introduced a scenario for tax on execution of E.T on cars in the present paper. This scenario suggests a tax rate determination system for tax on cars based on efficiency and justice principles. The proposed scenario is based upon the optimal tax theory, international experiences as well as legal and social conditions of such developing countries as Iran. In this context, a scenario for excise tax on cars has been designed and based on its model, income and distributive impacts of E.T on cars in Iran have been introduced. The results show that the primary goal of this scenario with respect to efficiency and justice are satisfied. مالیات بر موارد خاص ، ما لیات بر خودرو سواری ، مالیات غیر مستقیم ، پیامد خارجی منفی ، اصل توانایی پرداخت Excise tax, indirect tax, negative externality, ability to pay, car tax 39 66 http://taxjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-1-123&slc_lang=fa&sid=1 Ali Tayyebnia علی طیب نیا taiebnia@ut.ac.ir 1003194753284600604 1003194753284600604 No Assistant Professor of Economics, University of Tehran استادیار دانشکده اقتصاد دانشگاه تهران Mohsen Yazdanpanah محسن یزدان پناه yazdan.m@gmail.com 1003194753284600605 1003194753284600605 Yes M.A in Economics, University of Tehran کارشناسی ارشد اقتصاد