fa تحلیل اثر رانت نفت بر فرار مالیاتی در ایران: با تمرکز بر نرخ ارز اقتصادی Economic پژوهشي Research <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:15.693334px"><span style="font-family:Calibri, sans-serif"><span style="color:#000000"><span style="font-style:normal"><span style="font-weight:400"><span style="white-space:normal"><span style="text-decoration:none"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span lang="AR-SY" style="font-size:12pt"><span style="line-height:17.120001px"><span b="" mitra="" style="font-family:">نفت خام و رانت حاصل از آن برای کشورهای نفتی می&lrm;تواند همراه با مزایا و معایبی باشد. مطالعات بسیاری اثر رانت نفتی را بر متغیرهای مختلفی همچون رشد اقتصادی، تورم و توسعه مالی مورد بررسی قرار داده&lrm;اند. در این میان نقش احتمالی رانت نفتی بر فرار مالیاتی با تمرکز بر نرخ ارز موضوعی بوده است که به نظر در مطالعات مورد توجه نویسندگان قرار نگرفته است. بدین منظور در پژوهش حاضر ابتدا اندازه نسبی فرار مالیاتی با استفاده از روش</span></span></span> <span lang="FA" style="font-size:12pt"><span style="line-height:17.120001px"><span b="" mitra="" style="font-family:">شاخص چندگانه-علل چندگانه </span></span></span><span lang="AR-SY" style="font-size:12pt"><span style="line-height:17.120001px"><span b="" mitra="" style="font-family:">محاسبه شد که حاکی از میانگین ۸/۱ درصدی در اقتصاد ایران است. سپس با</span></span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:12pt"><span style="line-height:17.120001px"><span b="" mitra="" style="font-family:"> استفاده از</span></span></span> <span lang="AR-SA" style="font-size:12pt"><span style="line-height:17.120001px"><span b="" mitra="" style="font-family:">رهیافت خودرگرسیونی با وقفه‌های توزیعی، </span></span></span><span lang="AR-SY" style="font-size:12pt"><span style="line-height:17.120001px"><span b="" mitra="" style="font-family:">اثر رانت نفتی بر فرار مالیاتی </span></span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:12pt"><span style="line-height:17.120001px"><span b="" mitra="" style="font-family:">با توجه به نقش نرخ ارز </span></span></span><span lang="AR-SY" style="font-size:12pt"><span style="line-height:17.120001px"><span b="" mitra="" style="font-family:">در بازه زمانی ۱۳۵۹ تا ۱۴۰۱ </span></span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:12pt"><span style="line-height:17.120001px"><span b="" mitra="" style="font-family:">بررسی و آزمون شد. نتایج برآوردها در بلندمدت نشان می&lrm;دهد که رانت نفتی با اثری مثبت بر فرار مالیاتی همراه است و اثرگذاری مثبت رانت نفتی بر فرار مالیاتی، متأثر از میزان نرخ ارز حقیقی است. به‌نحوی‌که در مقادیر بالاتر نرخ ارز، اندازه اثرگذاری مثبت رانت نفتی بر فرار مالیاتی در ایران تشدید می‌شود. همچنین باز بودن تجارت با اثری منفی و بیکاری و تورم با اثری مثبت بر فرار مالیاتی اثرگذارند.</span></span></span></span></span></span></span></span></span></span></span></span></span> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri, sans-serif"><span style="color:#000000"><span style="font-style:normal"><span style="font-weight:400"><span style="white-space:normal"><span style="text-decoration:none"><span lang="EN-US" style="font-size:10pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">Crude oil and its rent can have advantages and disadvantages for oil-rich countries. Many studies have investigated the effect of oil rent on various variables such as economic growth, inflation and financial development. Meanwhile, the possible role of oil rent on tax evasion by focusing on the exchange rate has been a topic that has not been considered by the authors in the studies. For this purpose, in the current research, the relative size of tax evasion was first calculated using the Multiple Indicators</span></span></span><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:10pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">-</span></span></span><span lang="EN-US" style="font-size:10pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">Multiple Causes (MIMIC) method, which indicates an average of 8.1% in Iran&#39;s economy. Then, using the ARDL approach, the effect of oil rent on tax evasion was investigated and tested with regard to the role of the exchange rate in the period from 1980 to 2022. The results of long-run estimates show that oil rent has a positive effect on tax evasion and the positive effect of oil rent on tax evasion is affected by the real exchange rate. In such a way that in higher values ​​of the exchange rate, the size of the positive effect of oil rent on tax evasion in Iran is intensified. Also, the trade openness has a negative effect and unemployment and inflation have a positive effect on tax evasion.</span></span></span></span></span></span></span></span></span></span></span> فرار مالیاتی, رانت نفت, نرخ ارز, شاخص ‌چندگانه-علل ‌چندگانه, ایران. Tax Evasion, Oil Rent, Exchange Rate, MIMIC, ARDL, Iran. 207 243 http://taxjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-2513-3&slc_lang=fa&sid=1 Ahmadreza Ahmadi احمدرضا احمدی arzahmadi@yahoo.com 100319475328460011716 100319475328460011716 Yes Allameh Tabataba'i University دانشگاه علامه طباطبایی Fateme Azhari فاطمه اظهری fatemeh.azhari1378@gmail.com 100319475328460011717 100319475328460011717 No University of Mazandaran دانشگاه مازندران