fa بررسی و تحلیل اثر نرخ تعرفه بر فرار مالیاتی در واردات ایران رویکرد اختلاف تجاری در سطح داده های دو رقمی پژوهشي Research فرار مالیاتی قابل مشاهده نیست و در آمارهای رسمی کشور نیز ثبت نمی شود. در این مقاله رابطۀ بین فرار مالیاتی در واردات کشور و نرخ های تعرفه در گروه های مختلف کالایی با کد دو رقمی بر اساس طبقه بندی سیستم هماهنگ (HS) و با استفاده از الگوی داده های تلفیقی طی سال های (2008 - 2003) مورد بررسی قرارگرفته است. فرار مالیاتی به صورت تفاوت میان ارزش صادرات گزارش شده به ایران توسط 12 شریک مهم تجاری و ارزش واردات گزارش شده از شرکای تجاری توسط ایران طی سال های مورد بررسی تعریف شده است. نتایج حاصل از تخمین مدل های فرار مالیاتی رابطۀ مستقیم و معنی داری بین فرار مالیاتی و نرخ تعرفه را تأیید می کند به طوری که با افزایش یک درصد نرخ تعرفه، فرار مالیاتی در واردات ایران 9 /0 درصد افزایش می یابد. اثر نرخ تعرفه بر فرار مالیاتی در گروه کالاهای با نرخ تعرفه بالا (ده درصد بالاترین نرخ تعرفه) قوی تر است. برای این گروه کالاها، افزایش یک درصدی نرخ مالیات منجر به افزایش 3 /1 درصدی فرار مالیاتی می شود. در مورد کالاهای با بالاترین نرخ تعرفه، 2302045 دلار کم نمایی واردات یا واردات گزارش نشده از سوی ایران وجود دارد که به ازای آن فرار از پرداخت مالیات در واردات ایران صورت گرفته است. Tax evasion in country's import is unobservable and it is not reported in formal statistics. This paper investigates the relationship between tax evasion and tariff rates at the two- digit HS level by panel data pattern. Tax evasion has been defined as the difference of import and export reported between Iran and its major 12 trading partners from 2003 to 2008. According to tax evasion models there is a positive and robust relation between tax evasion and tariff rates. Paper’s results imply that one percentage point increase in tariff rates is associated with 0.9 percent increase in tax evasion in Iran import. Moreover, tariff rates has more impression on tax evasion in imports with the highest- tariff categories to all of the commodities. For imports with highest tariff, one percentage increase in the tariff rates lead to 1/3 percent increase in tax evasion. Trade difference or Import under- invoicing related to 10 commodity groups with highest tariff has estimated $ 2302045. فرار مالیاتی، نرخ تعرفه، اختلاف تجاری، کم نمایی واردات، داده های تلفیقی Tax Evasion, Tariff Rates, Trade Difference, Import Under- invoicing, Panel Data 9 26 http://taxjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-1-47&slc_lang=fa&sid=1 Majid Maddah مجید مداح maddah50m@yahoo.com 1003194753284600263 1003194753284600263 Yes Faculty Member of Semnan University عضو هیئت علمی دانشگاه سمنان، دانشکدۀ اقتصاد، مدیریت و علوم اداری Somayeh Nematollahi سمیه نعمت اللهی somayeh nematollahi@gmail.com 1003194753284600264 1003194753284600264 No M.A. of Economic Sciences, Semnan University کارشناس ارشد علوم اقتصادی، دانشگاه سمنان