دوره 34، شماره 69 - ( 1405 )
جلد 34 شماره 69 صفحات 162-123 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Akbari M J, Ahmadi F, valinia S N. The effect of taxpayers' tax avoidance behavior on behavioral economics. J Tax Res 2026; 34 (69) :123-162
URL: http://taxjournal.ir/article-1-2425-fa.html
URL: http://taxjournal.ir/article-1-2425-fa.html
اکبری محمد جواد، احمدی فائق، ولی نیا سید نیما. تأثیر رفتار اجتناب مالیاتی مودیان بر اساس الگوهای اقتصاد رفتاری. پژوهشنامه مالیات. 1405; 34 (69) :123-162
1- دانشگاه آزاد واحد علوم و تحقیقات قشم ، Mohamadjavad.akbari@iau.ir
2- دانشگاه آزاد واحد علوم و تحقیقات قشم
2- دانشگاه آزاد واحد علوم و تحقیقات قشم
چکیده: (521 مشاهده)
رفتار اجتناب از مالیات پدیده ای فراگیر است که پیامدهای قابل توجهی برای دولت ها، اقتصادها و افراد دارد. این مطالعه به بررسی تأثیر رفتار اجتناب مالیاتی مالیات دهندگان بر اقتصاد رفتاری، با تمرکز بر تصمیم گیری در شرایط عدم قطعیت می پردازد. روش این پژوهش کیفی بوده و با استفاده از مصاحبات انجام شده با جامعه پژوهش که مودیان مالیاتی و اساتید دانشگاه بودند به جمع اوری و تجزیه و تحلیل داده ها با روش تحلیل تم یا مضمون پرداخته شده است. نتایج ما نشان میدهد که ادراک مالیات دهندگان از عدالت مالیاتی، ریسک گریزی، و هنجارهای اجتماعی نقش مهمی در شکلدهی رفتار اجتناب از مالیات آنها ایفا میکند. ما متوجه شدیم که مالیات دهندگانی که سیستم مالیاتی را ناعادلانه می دانند، بیشتر درگیر اجتناب مالیاتی هستند، در حالی که کسانی که ریسک گریز هستند، تمایل دارند استراتژی های برنامه ریزی مالیاتی محافظه کارانه تری را انتخاب کنند. علاوه بر این، هنجارهای اجتماعی و اثرات همتایان پیشبینیکنندههای مهم رفتار اجتناب از مالیات هستند و اهمیت نفوذ اجتماعی را در شکلدهی به تصمیمگیری فردی برجسته میکنند. این مطالعه همچنین پیامدهای رفتار اجتناب از مالیات بر اقتصاد رفتاری، از جمله تأثیر بر درآمد مالیاتی، کارایی اقتصادی و رفاه اجتماعی را بررسی میکند. یافته های ما نشان می دهد که رفتار اجتناب از مالیات می تواند منجر به از دست دادن درآمد قابل توجهی برای دولت ها شود، کارایی اقتصادی را تضعیف کند و نابرابری درآمد را تشدید کند. این تحقیق با ارائه بینش های جدید در مورد عوامل شناختی و اجتماعی که تصمیم گیری مالیات دهندگان را هدایت می کند، به ادبیات موجود در مورد اجتناب مالیاتی و اقتصاد رفتاری کمک می کند. یافتههای این مطالعه پیامدهای مهمی برای سیاستگذاران دارد و نیاز به درک دقیقتر رفتار مالیات دهندگان و توسعه مداخلات هدفمند برای ارتقای تبعیت مالیاتی و کاهش اجتناب مالیاتی را برجسته میکند. در نهایت، این تحقیق با هدف اطلاعرسانی به طراحی سیاستهای مالیاتی مؤثرتر است که پیچیدگیهای رفتار و تصمیمگیری انسانی را در شرایط عدم قطعیت در نظر میگیرد. کدگذاری محوری به درک چگونگی ارتباط این دستهها کمک میکند و نشان میدهد که موفقیت در پرداخت مالیات و ترک اجتناب مالیاتی مستلزم پرداختن به توسعه شخصی، هدایت پویایی تیم، درک و کار در درون یا پیرامون هنجارهای اجتماعی-فرهنگی، و تسلط بر مهارتهای عملیاتی خاص است.
فهرست منابع
1. ابراهیمی، ابراهیم، پناهی، احد و شیربندی، حسین. (1403). تاثیر کیفیت اطلاعات حسابداری بر رابطه بین فرصتهای سرمایهگذاری و اجتناب مالیاتی. https://civilica.com/doc/2049837.
2. رحمانی، زهرا، رضایی، فرزین و طایفه، سیامک. (1403). نقش مکانیزمهای نظام راهبری شرکتی بر رابطه میان افشای اطلاعات مسئولیتهای اجتماعی و اجتناب مالیاتی شرکتها. https://civilica.com/doc/2063670.
3. سعیدی، عباس و حسینی، رضا. (1403). بررسی تاثیر مالکیت نهادی، اهرم مالی و نقدینگی بر اجتناب مالیاتی در شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران. https://civilica.com/doc/2063649.
4. عابدینی، غزاله و حمیدیان، محسن. (1403). بررسی نقش افشای مسئولیت اجتماعی شرکت در ارتباط بین فرصتهای سرمایه گذاری و اجتناب مالیاتی. https://civilica.com/doc/2063647 .
5. میرزادزارع، مهدی، مشکی میاوقی، مهدی و میربرگ کار، سیدمظفر. (1403). بررسی اثر تورشهای رفتاری بیش اطمینانی، کوتهنگری و خوشبینی بر اجتناب مالیاتی.https://civilica.com/doc/2078796 .
6. نفرشلمزاری، ناهید، رحیمی دستجردی، محسن و صفی، مهدی. (1403). بررسی رابطه حاکمیت شرکتی و اجتناب مالیاتی و تاثیر آنها بر سود شرکتها. ششمین همایش بینالمللی پژوهشهای شاخص در مدیریت، حسابداری، بانکداری و اقتصاد، مشهد.https://civilica.com/doc/2058772 .
7. یعقوبی، نرگس. (1403). تحلیل اجتناب مالیاتی و ورشکستگی شرکتهای فعال در بازار بورس اوراق بهادار تهران. هشتمین همایش مطالعات اقتصادی و مدیریت در جهان اسلام، تهران. https://civilica.com/doc/2065125 .
8. References
9. Ahmadi, S., Movahedi, R., & Salehi, S. (2021). Evaluation of tax evasion models based on the views from neoclassical to behavioral economics: Analytical hierarchy process approach in the economy of Iran. Journal of Public Budgeting, Accounting & Finance, 8(3), 202-222. [DOI:10.1108/JPBAF-12-2020-0189 [In Persian].]
10. Alm, J., & Torgler, B. (2006). Culture differences and tax morale in the United States and in Europe. Journal of Economic Psychology, 27(2), 224-246. [DOI:10.1016/j.joep.2005.09.002]
11. Ambarita, D., Ma'aruf, H., & Ibrahim, I. (2024). The effect of capital structure, tax planning and inflation on tax avoidance. Return: Study of Management, Economic and Bussines, 3(6), 365-381.
https://doi.org/10.57096/return.v3i6.245 [DOI:10.57096/return.v3i6.245.]
12. Armenak, A., & Asatryan, Z. (2024). Nudging for tax compliance: A meta-analysis. ZEW Discussion Paper, No. 24-054. https://www.zew.de/en/publications/nudging-for-tax-compliance-a-meta-analysis-3.
13. Bhalla, N., Sharma, R. K., & Kaur, I. (2022). Effect of tax knowledge and technological shift in tax system on business performance: A PLS-SEM analysis. Sustainability, 14(16), 10217. [DOI:10.3390/su141610217]
14. Demerjian, P. R., Lev, B. I., & McVay, S. E. (2011). Quantifying managerial ability: A new measure and validity tests. SSRN Electronic Journal.
https://doi.org/10.2139/ssrn.1266974 [DOI:10.2139/ssrn.1266974.]
15. Desai, M. A., & Dharmapala, D. (2005). Corporate tax avoidance and firm value. SSRN Electronic Journal.
https://doi.org/10.2139/ssrn.689562 [DOI:10.2139/ssrn.689562.]
16. Dhami, S., Daun, S., & Ali, M. (2023). Loss aversion and tax evasion: Theory and evidence. Journal of Economic Psychology, 90, 102545.
https://doi.org/10.2139/ssrn.4499144 [DOI:10.1016/j.joep.2023.102545.]
17. Duhoon, A., & Singh, M. (2023). Corporate tax avoidance: A systematic literature review and future research directions. LBS Journal of Management & Research, 21(2), 197-217.
https://doi.org/10.1108/LBSJMR-12-2022-0082 [DOI:10.1108/LBSJMR-12-2022-0082.]
18. Ebrahimi, E., Panahi, A., & Shirbandi, H. (2024). The effect of accounting information quality on the relationship between investment opportunities and tax avoidance. https://civilica.com/doc/2049837 [In Persian].
19. Elbannan, M. A., & Farooq, O. (2020). Do more financing obstacles trigger tax avoidance behavior? Evidence from Indian SMEs. Journal of Economics and Finance, 44(1), 161-178.
https://doi.org/10.1007/s12197-019-09481-9 [DOI:10.1007/s12197-019-09481-9.]
20. Farooq, O., & Zaher, A. A. (2020). Ownership structure and tax avoidance: Evidence from Indian SMEs. Review of Pacific Basin Financial Markets and Policies, 23(2).
https://doi.org/10.1142/S0219091520500125 [DOI:10.1142/S0219091520500125.]
21. Fatica, S., Hemmelgarn, T., & Nicodème, G. (2013). The debt-equity tax bias: Consequences and solutions. Reflets et perspectives de la vie économique, 52(1), 5-18. [DOI:10.3917/rpve.521.0005]
22. Feld, L. P., & Frey, B. S. (2002). Trust breeds trust: How taxpayers are treated. Economics of Governance, 3(2), 87-99. [DOI:10.1007/s101010100032]
23. Fochmann, M., Hechtner, F., Kirchler, E., & Mohr, P. N. C. (2025). When happy people make society unhappy: Emotions affect tax compliance. Journal of Economic Psychology, 107, 102789. [DOI:10.1016/j.jebo.2024.106854]
24. Gebhart, M. S. (2017). Measuring corporate tax avoidance--An analysis of different measures. Junior Management Science, 2(2), 43-60.
25. Hallsworth, M., List, J. A., Metcalfe, R., & Vlaev, I. (2017). The use of field experiments to increase tax compliance. Nature, 517(7534), 373-376.
26. Hasan, I., Hoi, C. K., Wu, Q., & Zhang, H. (2017). Does social capital matter in corporate decisions Evidence from corporate tax avoidance. Journal of Accounting Research, 55(3), 629-668.
https://doi.org/10.1111/1475-679X.12159 [DOI:10.1111/1475-679X.12159.]
27. Hashemi, M., & Farahani, A. (2025). Tax evasion and its economic consequences in Iran: A behavioral perspective. Iranian Journal of Economics, 45(1), 102-121. [DOI:10.22034/ije.2025.08.14 [In Persian].]
28. He, G., & Shen, D. (2024). The impact of superstition on corporate tax avoidance: How do CEOs trade off risks associated with tax avoidance?. Journal of Accounting Literature.
https://doi.org/10.1108/JAL-02-2024-0020 [DOI:10.1108/JAL-02-2024-0020.]
29. Inger, K. K. B., & Vansant, B. (2019). Market valuation consequences of avoiding taxes while also being socially responsible. Journal of Management Accounting Research, 31(2), 75-94.
https://doi.org/10.2308/jmar-52169 [DOI:10.2308/jmar-52169.]
30. Islam, A., & Tjaraka, H. (2024). Transfer pricing practice on tax avoidance and tax revenue: A bibliometric analysis. Jurnal Informasi, Perpajakan, Akuntansi, dan Keuangan Publik, 19(2), 291-304.
https://doi.org/10.25105/jipak.v19i2.20191 [DOI:10.25105/jipak.v19i2.20191.]
31. Kanagaretnam, K., Lee, J., Lim, C. Y., & Lobo, G. (2018). Societal trust and corporate tax avoidance. Review of Accounting Studies, 23(4), 1588-1628.
https://doi.org/10.1007/s11142-018-9466-y [DOI:10.1007/s11142-018-9466-y.]
32. Karami, M., & Zeynali, M. (2022). The impact of tax evasion on public trust in Iran: A behavioral economics approach. Journal of Economic Research, 12(4), 95-112. [DOI:10.22054/jer.2022.02.012 [In Persian].]
33. Kiswanto, K., Haryanto, H., & Setiawan, D. (2020). Tax avoidance in Indonesia: Context of good corporate governance and corporate social responsibility. Humanities and Social Sciences Reviews, 8(2), 270-279.
https://doi.org/10.18510/hssr.2020.8230 [DOI:10.18510/hssr.2020.8230.]
34. Kornhauser, M. E. (2007). The role of taxpayer knowledge and complexity in tax evasion. Social Science Research Network.
35. Lazebnik, T., & Shami, L. (2025). Investigating tax evasion emergence using dual large language model and deep reinforcement learning powered agent-based simulation. arXiv. https://arxiv.org/abs/2501.18177.
36. Lisowsky, P. (2010). Seeking shelter: Empirically modeling tax shelters using financial statement information. The Accounting Review, 85(5), 1693-1720.
https://doi.org/10.2308/accr.2010.85.5.1693 [DOI:10.2308/accr.2010.85.5.1693.]
37. Luttmer, E. F. P., & Singhal, M. (2014). Tax morale. Journal of Economic Perspectives, 28(4), 149-168. [DOI:10.1257/jep.28.4.149]
38. Mirzadarzare, M., Meshki Miavaghi, M., & Mirbargkar, S. M. (2024). Investigating the effect of behavioral biases of overconfidence, myopia, and optimism on tax avoidance. https://civilica.com/doc/2078796 [In Persian].
39. Mohammadi, A., & Shams, H. (2024). The role of social norms in tax compliance: Evidence from Iran. Iranian Journal of Behavioral Studies, 13(1), 65-79. [DOI:10.22054/ijbs.2024.01.09 [In Persian].]
40. Mu, T., Chen, S., & Li, X. (2023). Tax evasion, psychological egoism, and revenue collection performance: Evidence from Amhara region, Ethiopia. Frontiers in Psychology, 14, 1045537.
https://doi.org/10.3389/fpsyg.2023.1045537 [DOI:10.3389/fpsyg.2023.1045537.]
41. Nafarshalamzari, N., Rahimi Dastjerdi, M., & Safi, M. (2024). Investigating the relationship between corporate governance and tax avoidance and their effect on company profits. The 6th International Conference on Distinguished Research in Management, Accounting, Banking and Economics, Mashhad. https://civilica.com/doc/2058772 [In Persian].
42. Ngelo, A. A., Permatasari, Y., Harymawan, I., Anridho, N., & Kamarudin, K. A. (2022). Corporate tax avoidance and investment efficiency: Evidence from the enforcement of tax amnesty in Indonesia. Economies, 10(10), 251. [DOI:10.3390/economies10100251]
43. Nugraha, S., Saud, Y., & Firmansyah, A. (2024). Can reducing corporate income tax rates decrease tax avoidance?. Educoretax, 4(9), 1107-1116.
https://doi.org/10.54957/educoretax.v4i9.773 [DOI:10.54957/educoretax.v4i9.773.]
44. Oats, L., & Tuck, P. (2019). Corporate tax avoidance: Is tax transparency the solution? Accounting and Business Research, 49(5), 565-583.
https://doi.org/10.1080/00014788.2019.1611726 [DOI:10.1080/00014788.2019.1611726.]
45. Phillips, J. D. (2003). Corporate tax-planning effectiveness: The role of compensation-based incentives. The Accounting Review, 78(3), 847-874. [DOI:10.2308/accr.2003.78.3.847]
46. Pramajaya, J., Adam, M., Widiyanti, M., & Fuadah, L. L. (2019). The effect of debt equity ratio on tax planning before and after implementation of the minister of finance regulation number PMK-169/PMK.010/2015 on registered companies on the Indonesia stock exchange. International Journal of Management and Humanities, 3(11), 1-7. [DOI:10.35940/ijmh.K0306.0731119]
47. Preuss, L. (2012). Responsibility in paradise the adoption of CSR tools by companies domiciled in tax havens. Journal of Business Ethics, 110(1), 1-14.
https://doi.org/10.1007/s10551-012-1456-6 [DOI:10.1007/s10551-012-1456-6.]
48. Rahmani, Z., Rezaei, F., & Tayfeh, S. (2024). The role of corporate governance mechanisms on the relationship between disclosure of corporate social responsibility information and tax avoidance. https://civilica.com/doc/2063670 [In Persian].
49. Rashidi, H., & Gholami, R. (2023). Behavioral factors influencing tax evasion in Iran: A survey study. Journal of Behavioral Economics, 18(3), 55-72. [DOI:10.1016/j.jbe.2023.02.012 [In Persian].]
50. Ratnawati, V., Freddy, D., & Wahyuni, N. (2018). The impact of institutional ownership and a firm's size on firm value: Tax avoidance as a moderating variable. Journal of Finance and Banking Review, 3(1), 1-8. [DOI:10.35609/jfbr.2018.3.1(1)]
51. Rhee, C. S., Woo, S., & Kim, D. H. (2020). The effect of female employment on corporate sustainability in terms of tax avoidance. Sustainability (Switzerland), 12(1).
https://doi.org/10.3390/su12010140 [DOI:10.3390/su12010140.]
52. Saeedi, A., & Hosseini, R. (2024). Investigating the effect of institutional ownership, financial leverage and liquidity on tax avoidance in companies listed on the Tehran Stock Exchange. https://civilica.com/doc/2063649 [In Persian].
53. Salehi, M., Jabbari, S., Nourbakhsh Hosseiny, Z., & Khargh, F. (2024). Impact of corporate governance on tax avoidance. Journal of Public Affairs, 24(2), e2929.
https://doi.org/10.1002/pa.2929 [DOI:10.1002/pa.2929.]
54. Shanmugam, V. P., & Arunima, P. (2022). Investment in Tax Haven Jurisdiction by Indian MNCs: A Conceptual Study [Preprint]. In Review.
https://doi.org/10.21203/rs.3.rs-2138439/v1 [DOI:10.21203/rs.3.rs-2138439/v.]
55. Slemrod, J. (2007). Cheating ourselves: The economics of tax evasion. Journal of Economic Perspectives, 21(1), 25-48. [DOI:10.1257/jep.21.1.25]
56. Snyder, H. (2019). Literature review as a research methodology: An overview and guidelines. Journal of Business Research, 104, 333-339.
https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2019.07.039 [DOI:10.1016/j.jbusres.2019.07.039.]
57. Sudibyo, Y. A., & Jianfu, S. (2016). Political connections, state owned enterprises and tax avoidance: An evidence from Indonesia. Corporate Ownership and Control, 13(3), 279-283.
https://doi.org/10.22495/cocv13i3c2p2 [DOI:10.22495/cocv13i3c2p2.]
58. Tjondro, E., & Permata, A. A. (2019). Earning management or tax avoidance?. Company decision on accounting and tax reporting cost. International Conference on Tourism, Economics, Accounting, Management, and Social Science, 103(19), 22-30.
https://doi.org/10.2991/teams-19.2019.4 [DOI:10.2991/teams-19.2019.4.]
59. Van Eck, N. J., & Waltman, L. (2010). Software survey: VOSviewer, a computer program for bibliometric mapping. Scientometrics, 84(2), 523-538. [DOI:10.1007/s11192-009-0146-3]
60. Xia, C., Cao, C., & Chan, K. C. (2017). Social trust environment and firm tax avoidance: Evidence from China. North American Journal of Economics and Finance, 42, 374-392.
https://doi.org/10.1016/j.najef.2017.07.013 [DOI:10.1016/j.najef.2017.07.013.]
61. Yaghoubi, N. (2024). Analysis of tax avoidance and bankruptcy of companies active in the Tehran Stock Exchange market. The 8th Conference on Economic Studies and Management in the Islamic World, Tehran. https://civilica.com/doc/2065125 [In Persian].
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| ./files/site1/images/%D8%B3%D9%85%DB%8C%D9%85_%D9%86%D9%88%D8%B1.pngبازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
