دوره 33، شماره 67 - ( 1404 )
جلد 33 شماره 67 صفحات 72-36 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Shoaei S, Heydari M, Didar H, Sobhanian S M H, Piri P, Saiadi H. Evaluating the factors affecting the tax gap and its modeling: A meta-analysis approach based on 35-year history. J Tax Res 2025; 33 (67) :36-72
URL: http://taxjournal.ir/article-1-2441-fa.html
URL: http://taxjournal.ir/article-1-2441-fa.html
شعاعی صادق، حیدری مهدی، دیدار حمزه، سبحانیان سیدمحمدهادی، پیری پرویز، صیادی حجت. ارزیابی عوامل موثر بر شکاف مالیاتی و مدل سازی آن: رهیافت متاآنالیز بر اساس تاریخچه 35 ساله. پژوهشنامه مالیات. 1404; 33 (67) :36-72
صادق شعاعی1 
، مهدی حیدری*2 ، حمزه دیدار1 ، سیدمحمدهادی سبحانیان3 ، پرویز پیری1 ، حجت صیادی4
، مهدی حیدری*2 ، حمزه دیدار1 ، سیدمحمدهادی سبحانیان3 ، پرویز پیری1 ، حجت صیادی4
1- دانشگاه ارومیه
2- دانشگاه ارومیه ،m.heydari@urmia.ac.ir
3- دانشگاه خوارزمی
4- دانشگاه علوم پزشکی ایلام
2- دانشگاه ارومیه ،
3- دانشگاه خوارزمی
4- دانشگاه علوم پزشکی ایلام
چکیده: (241 مشاهده)
مالیات مهمترین منبع درآمدی دولت است که به توسعه اجتماعی-اقتصادی یک ملت کمک میکند. پرداخت کنندگان مالیات با ارائه اظهارنامه مالیاتی نوعی رویکرد داوطلبانه در پرداخت مالیات است که این رویکرد منطبق با چارچوب نظریه های رفتاری می باشد. بررسی تغییر رفتار مالیات دهندگان و مبارزه با شکاف مالیاتی از اولویت های دولت ها در سطح جهانی برای افزایش درآمدهای مالیاتی تلقی می شود. لذا هدف از این تحقیق بررسی شکاف مالیاتی بر اساس روش فراتحلیل می باشد. در این تحقیق از روش متاآنالیز (فراتحلیل) که جز روشهای کمّی آماری محسوب می گردد استفاده گردید. نتایج بررسی مطالعات انجام شده درحوزه اقتصاد، حسابداری و مدیریت در بازه زمانی سال های 1368 تا 1403 (دوره 35 ساله)پیرامون شکاف مالیاتی، بیانگر آن است که این مطالعات نامتجانس (ناهمگن) میباشند. لذا تعداد 28 مطالعه که به بررسی عوامل موثر بر شکاف مالیاتی پرداخته بودند جمع آوری و بررسی گردید. پژوهش های انجام شده 45 متغیر را بر شکاف مالیاتی بررسی نموده اند که از این تعداد متغیرهای قابل بررسی مورد آزمون قرار گرفته و مدل پژوهش تدوین گردید. نتایج نشان داد که می توان با مدل بدست آمده، شکاف مالیاتی را ارزیابی و پیش بینی نمود. با توجه به تفاوت ساختار مالیاتی و وضعیت اقتصادی در ایران، عوامل اثرگذار در ایران متفاوت از سایر کشورها میباشد. همچنین نتایج نشان داد که روند شکاف مالیاتی در ایران در حال کاهش است که در نتیجه پیاده سازی سامانه مودیان و شفاف سازی اقتصادی است.
فهرست منابع
1. ایزدینیا، ناصر، ربیعی، حامد، و حمیدیان، نرگس. (1392). بررسی رابطه بین اهرم مالی و مدیریت سود واقعی شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران. دو فصلنامه پیشرفتهای حسابداری، 5(1)، 54-33.
2. بذرافشان، آمنه، حجازی، رضوان، رحمانی، علی، و باستانی، سوسن. (1394). فراتحلیل (متاآنالیز) استقلال کمیته حسابرسی و کیفیت گزارشگری مالی. حسابداری مدیریت، 8(25)، 117-101.
3. پارسا، امیدعلی، مهرکام، مهرداد، و حصنی مقدم، فاطمه. (1399). تأثیر تحریمهای اقتصادی و ارتباطات سیاسی با تأکید بر درآمدها و شکاف مالیاتی: آزمون تئوری اقتصاد سیاسی. پژوهشنامه مالیات، ۲۸(۴۸)، ۱۰۸-۸۳.
4. پورغفار، جواد، و منافی سقین سرا، ربابه. (1399). بررسی تاثیر هیات مدیره، مالکیت نهادی و شدت سرمایه بر شکاف مالیاتی در شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران. مدیریت تبلیغات و فروش، 1(2)، 193-171.
5. جامعی، رضا، و رمن، حجت. (1397). بررسی تأثیر هزینههای نمایندگی بر شکاف مالیاتی با رویکرد مدل معادلات ساختاری. پژوهشهای تجربی حسابداری، 3(8)، 210-185.
6. حیدری، مهدی، دیدار، حمزه، و طاهریان، سکینه. (1397). بررسی نقش تعدیلگر استقلال هیئت مدیره بر رابطه بین ساختار مالکیت با شکاف مالیاتی شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران. پژوهشهای تجربی حسابداری، 8(2)، 134-117.
7. دیدار، حمزه، منصورفر، غلامرضا، و کفعمی، مهدی. (1393). بررسی تأثیر سازوکارهای حاکمیت شرکتی بر شکاف مالیاتی در شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران. بررسی¬های حسابداری و حسابرسی، 21(4)، 430-409.
8. صامتی، مجید، ایزدی، افسانه، و فتحی، سعید. (1400). تعیین عوامل مؤثر بر فرار مالیاتی با استفاده از روش فرا تحلیل. اقتصاد باثبات، 2(2)، 22-1.
9. قادری، بهمن، کفعمی، مهدی، و کریمی حصاری، فرشاد. (1397). بررسي تاثير مالي و غير مالي بر شکاف مالياتي، چشم انداز حسابداری و مدیریت، 1(2)، 16-1.
10. کاشانیپور، محمد، فرجی، امید، و برجی، پریسا. (1398). ارتباط سیاسی، راهبری شرکتی و تهور مالیاتی. مجله دانش حسابداری، 10(4)، 175-143.
11. ملانظری، مهناز، ابوحمزه، مینا، و میرزایی عباسآباد، محمدمهدی. (1395). فرهنگ سازمانی و تمکین مالیاتی شرکتی (مطالعۀ موردی: اداره کل امور مالیاتی مودیان بزرگ. بررسیهای حسابداری و حسابرسی، 23(1)، 18-1.
12. ملک زاده، علی. (1401). برآورد شکاف مالیاتی در ایران همراه با تجارب جهانی. اندیشکده اقتصاد مقاومتی، 45-1.
13. موسوی جهرمی، یگانه، طهماسبی بلداجی، فرهاد، و خاکی، نرگس. (1388). فرار مالیاتی در نظام مالیات بر ارزش افزوده: یک مدل نظری. پژوهشنامه مالیات، ۱۷(۵)، ۳۸-27.
14. الوانی، سیدمهدی، و رحمتی، محمدحسین. (1386). فرایند تدوین منشور اخلاقی برای سازمان. فصلنامه فرهنگ مدیریت، 5(15)، 87-69.
15. References
16. Abbaszade, M., Hesarzade, R., Jabbari Noghabi, M., & Arefi Asl, S. (2015). A Meta-Analysis of Corporate Governance and Earnings Management. Accounting and Auditing Review, 22(1), 59-84. doi: 10.22059/acctgrev.2015.53668 (In Persian).
17. Agraval, K. (2007). Corporate Tax Planning, 6th. Ed. Vol. 1, Delhi University.
18. Alm, J., & Malézieux, A. (2021). 40 Years of Tax Evasion Games: A Meta analysis, Experimental Economics,
https://doi.org/10.1007/s10683-020-09679-3 [DOI:10.1007/s10683-020-09679-3.]
19. Alm, J. (2012). "Designing Alternative Strategies to Reduce Tax Evasion", In: Tax Evasion and the Shadow Economy, in Pickhardt, M. and Prinz, A. (Eds), Edward Elgar, Cheltenham, and Northampton, MA, 13-32. [DOI:10.4337/9781781006740.00010]
20. Alvani, M. & Rahmati, M. (2007). The Process of Formulating an Ethical Charter for Organization. Organizational Culture Management, 5(1), 32-48 (In Persian).
21. Anvary Rostamy, A. A. (2024). Impacts of Corporate Governance, Life Cycle, and Asset Liquidity on the Effective Tax Rate and Tax Gap: Empirical Evidence from Iranian Emerging Stock Market, 25 January 2024, PREPRINT (Version 1) available at Research Square [
https://doi.org/10.21203/rs.3.rs-3874100/v1 [DOI:10.21203/rs.3.rs-3874100/v1]]
22. Armstrong, S, C. Blouin, L, J. & Larker, F.D. (2012). The Incentives for Tax Planning. Journal of Accounting and Economics. 53, 391-411. [DOI:10.1016/j.jacceco.2011.04.001]
23. Bagdad, M. A., Rohaya Md Noor, Nadiah A. H., & Rozainun A. A. (2017). Factors Affecting Tax Gap: Evidence from Tax Audit Cases, Global Conference on Business and Economics Research (GCBER) 2017 14-15August 2017, Universiti Putra Malaysia, Malaysia.
24. Bazrafshan, A., Hejazi, R., Rahmani, A., & Bastani, S. (2015). Meta-analysis of Audit Committee Independence and Financial Reporting Quality. Management Accounting, 25(8), 101-117 (In Persian).
25. Beatty, A., Ke, B., and Petroni, K. (2002). Earnings Management to Avoid Earnings Declines across Publicly and Privately Held Banks. The Accounting Review, 77(1), 547-570. [DOI:10.2308/accr.2002.77.3.547]
26. Blackwell, C. (2010). A Meta-Analysis of Tax Compliance Experiments, International Center for Public Policy Working Paper Series, at AYSPS, GSU paper0724, International Center for Public Policy, Andrew Young School of Policy Studies, Georgia State University.
27. Bushee, B. (1998). The Influence of Institutional Investors on Myopic R&D Investment Behavior. The Accounting Review, 7(3), 305-333.
28. Chaney, P. K., Faccio, M. & Parsley, D. C. (2012). The Quality of Accounting Information in Politically Connected Firms. Working Paper, Vanderbilt University.
29. Dhaliwal, D., Gaertner, F., Lee, H., & Trezevant, R. (2015) Historical Cost, Inflation, and the U.S. Corporate Tax Burden. Journal of Accounting and Public Policy, 34(5), 467-489. [DOI:10.1016/j.jaccpubpol.2015.05.004]
30. Didar, H., Mansourfar, G., & Kafami, M. (2014). The Impact of Corporate Governance Mechanisms on the Tax Gap of Listed Companies in Tehran Stock Exchange. Accounting and Auditing Review, 21(4), 409-430. doi: 10.22059/acctgrev.2014.52901 (In Persian).
31. Dularif, M., Sutrisno, T., Nurkholis & Saraswati, E. (2019). Is Deterrence Approach Effective in Combating Tax Evasion? A Meta-Analysis. Problems and Perspectives in Management, 17(2), 93-113. DOI: 10.21511/ppm. 17(2). 2019.07. [DOI:10.21511/ppm]
32. Egger, P. H., Sergey, N., and Nora, M. S. (2019). The Taxing Deed of Globalization. American Economic Review, 109(2), 353-90. doi: 10.1257/aer.20160600. [DOI:10.1257/aer.20160600]
33. Eykelenboom, M., Maartje, M. v. S., Margreet, R., Olthof, Linda, J. Schoonmade, Ingrid, H. M. & Steenhuis, Carry, M. R. (2019). Political and Public Acceptability of a Sugarsweetened Beverages Tax: A Mixed-Method Systematic Review and Meta-Analysis. International Journal of Behavioral Nutrition and Physical Activity, 1-19.
34. Guenther, D. A., Guenther, D., Thank, I., Heitzman, S., Williams, B., & Wilson, R. (2014). Measuring Corporate Tax Avoidance: Effective Tax Rates and Book-Tax Differences. Retrieved from http://ssrn.com/abstract=2478952. [DOI:10.2139/ssrn.2478952]
35. Hanlon, M (2005). The Persistence and Pricing of Earnings, Accruals, and Cash Flows when Firms have Large Book-Tax Differences. The Accounting Review, 80(1), 137-166. [DOI:10.2308/accr.2005.80.1.137]
36. Heidari, M., Didar, H., & Taherian, S. (2018). Board Independence and the Relation between Ownership Structure and the Tax Gap. Empirical Research in Accounting, 8(2), 117-134. doi: 10.22051/jera.2017.10279.1301 (In Persian).
37. Heltzer, W. (2009). Conservatism and Book-Tax Differences. J. Accounting, Audit. Finance, 24, 469-504. [DOI:10.1177/0148558X0902400307]
38. Izadinia, N., Rabiee, H., & Hamidian, N. (2013). A Study of the Relationship between Financial Leverage and Real Earning Management of Listed Companies in Tehran Stock. Journal of Accounting Advances, 5(1), 33-54. doi: 10.22099/jaa.2013.1652.
39. Jamei, R., & Raman, H. (2018). The Effect of Agency Costs on Tax Gap in the Companies Listed in Tehran Stock Exchange. Empirical Research in Accounting, 8(3), 185-210. doi: 10.22051/jera.2018.12782.1515 (In Persian).
40. Jasrial, P., Susy, and M, Ali. (2018). Earnings Management, Effective Tax Rate (ETR) and Book-Tax Gap (BTG). Acc. Fin. Review, 3(1) 33-43. Available at SSRN: https://ssrn.com/abstract=3147832. [DOI:10.35609/afr.2018.3.1(5)]
41. Jiang, H., Yuanyuan, H., Honghui, Z., & Donghua, Z. (2019). Benefits of Downward Earnings Management and Political Connection: Evidence from Government Subsidy and Market Pricing, International Journal of Accounting, www.elsevier. Com /locate/intacc [DOI:10.1016/j.intacc.2018.11.001]
42. Kashanipour, M., Faraji, O., & Borji, P. (2019). Political Connection, Corporate Governance and Tax Aggressiveness, Journal of Accounting Knowledge, 39(10), 143-175 (In Persian).
43. Khwaja, M. S. and Iyer, I. (2014). Revenue Potential, Tax Space, and Tax Gap: A Comparative Analysis. World Bank Policy Research Working Paper No. 6868, Available at SSRN: https://ssrn.com/abstract=2439026. [DOI:10.1596/1813-9450-6868]
44. Kim, Ch., and Zhang, L. (2016). Corporate Political Connections and Tax Aggressiveness. Contemporary Accounting Research, 33(1), 78-114. [DOI:10.1111/1911-3846.12150]
45. Raczkowski, K., & Bogdan, M., (2018). Tax Gap in the Global Economy, Journal of MoneyLaundering Control, 21(4), 567-583. [DOI:10.1108/JMLC-12-2017-0072]
46. Lars, P. Feld, Jost, H. & Heckemeyer, M. O. (2013). Capital Structure Choice and Company Taxation: A Meta-study, Journal of Banking & Finance, 37(8), 2850-2866. [DOI:10.1016/j.jbankfin.2013.03.017]
47. Malekzadeh, A. (2022). Estimating the Tax Gap in Iran with Global Experiences, Resistance Economics Think Tank. 1-45 (In Persian).
48. Marques, M. T., Menezes, F., & Antunes, B. (2023). Tax Avoidance and Corporate Social Responsibility: A Meta-Analysis, The Journal of the American Taxation Association, 23(4), 211-232.
49. Martani, D., Yulianti, A., & Debby, F. (2011). Book-Tax Gap: Evidence from Indonesia, China-USA Business Review, 10(4), 278-284.
50. Mills, L.F. and Newberry, K.J. (2001) The Influence of Tax and Nontax Costs on Book-Tax Reporting Differences: Public and Private Firms. Journal of the American Taxation Association, 1, 1-19. http://dx.doi.org/10.2308/jata.2001.23.1.1. [DOI:10.2308/jata.2001.23.1.1]
51. Mollanazari, M., Abouhamzeh, M., & Mirzaee Abbas Abad, M. M. (2016). Organizational Culture and Corporate Tax Compliance (The Case Study of Large Taxpayers Units). Accounting and Auditing Review, 23(1), 1-18. doi: 10.22059/acctgrev.2016.57017 (In Persian).
52. Moore, Jared A., (2012) Empirical Evidence on the Impact of External Monitoring on Book-Tax Differences, Advances in Accounting, 28(2), 315-332. [DOI:10.1016/j.adiac.2012.06.002]
53. Moses, O. D. (1987). Income Smoothing and Incentives: Empirical Tests using Accounting Changes. The Accounting Review, 62(2), 358-377.
54. Mousavi Jahromi, Y., Tahmasebi Boldaji, F., & Khaki, N. (2009). Tax Evasion in the VAT System: A Theoretical Model. J Tax Res, 17(5), 27-38. URL: http://taxjournal.ir/article-1-138-fa.html (In Persian).
55. Neog, Y. & Gaur, A.K. (2020). Tax Structure and Economic Growth in India: Insights from ARDL Model. Indian Growth and Development Review, 13(3): 589-605. [DOI:10.1108/IGDR-05-2019-0048]
56. Nwakeze, E.O., Oshiole, S. & Onwuliri, O. (2023). Tax Gap Assessment between Oil-Tax and Non-Oil-Tax Revenue in Nigeria: Practical Measures for Trimming the Tax Gap in Non-Oil Tax. European Journal of Theoretical and Applied Sciences, 1(4), 162-173. [DOI:10.59324/ejtas.2023.1(4).17]
57. OECD. (2008). OECD Annual Report 2008 Report, Organisation for Economic Co-operation and Development.
58. Parsa, O. A, Mehrkam, M, & Hesni Moghadam, F. (2021). The Impact of Economic Sanctions and Political Relations with Emphasis on Earnings and Tax Gaps: A Test of Political Economy Theory. J Tax Res, 28(48): 83-108 (In Persian).
59. Peprah, J. A., Andoh, F. K., Avorkpo, E. A., Dafor, K. N., Afful, B., & Obeng, C. K. (2022). Compliance Burden and Tax Gap Among Micro and Small Businesses: Evidence From Ghana. SAGE Open, 12(4).
https://doi.org/10.1177/21582440221126985 [DOI:10.1177/21582440221126985.]
60. Pourghaffar, J., & Manafi Saghin Sara, R. (2020). Investigation the Impact of Board of Directors, Institutional Ownership and Capital Intensity on Tax Gap in Companies Listed in Tehran Stock Exchange. Journal of Advertising and Sales Management, 1(2), 171-193 (In Persian).
61. Qaderi, B., Kafami, M., & Karimi, F. (2018). The Effect of Financial and Non-Financial Firms Characteristics on Tax Gap. Journal of Accounting and Management Vision, 1(2), 1-16 (In Persian).
62. Raczkowski, K., Noga, M. and Klepacki, J. (2015). Risk Management in the Polish Financial System. A Systemic Approach, Palgrave Macmillan, Basingstoke and New York, NY, pp. 24-39. [DOI:10.1057/9781137549020]
63. Reddy, D. O., & Olugbara, A. Moodley. (2021). Taxpayer Behavioural Factors Influencing Entrenched Tax Gaps, Submitted in Fulfillment of the Requirements of the Degree of Master of Accounting: Taxation at the Durban University of Technology.
64. Riguen, R., & Jarboui, A. (2015). Book-Tax Differences: Relevant Explanatory Factors. International Journal of Accounting and Economics Studies, 3(2), 95-104.
https://doi.org/10.14419/ijaes.v3i2.4717 [DOI:10.14419/ijaes.v3i2.4717.]
65. Sameti, M., Izadi, A., & Fathi, S. (2021). Determining Effective Factors on Tax Evasion using the Method of Meta-Analysis Abstract. Stable Economy Journal, 2(2), 1-22. doi: 10.22111/sedj.2021.38231.1113 (In Persian).
66. Seidman, Jeri K. (2010). Interpreting the Book-Tax Income Gap as Earnings Management or Tax Sheltering, McCombs Research Paper Series No. ACC-02-10, Available at SSRN: https://ssrn.com/abstract=1564253 or http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.1564253. [DOI:10.2139/ssrn.1564253]
67. Sutrisno, T., Dularif, M., & Collins, G. Ntim (2020). National Culture as a Moderator between Social Norms, Religiosity, and Tax Evasion: Meta-analysis study, Cogent Business & Management, 7:1, DOI: 10.1080/23311975.2020.1772618. [DOI:10.1080/23311975.2020.1772618]
68. Tagkalakis, A. (2013). Audits and Tax Offenders: Recent Evidence from Greece (February 1, 2013). Bank of Greece Working Paper No. 152, Available at SSRN: https://ssrn.com/abstract=4182391 or http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.4182391. [DOI:10.2139/ssrn.4182391]
69. Tran, A., & Zhu, Y. H. (2017). The Impact of Adopting IFRS on Corporate ETR and Book-Tax Income Gap. Australian Tax Forum, 32(4), 757-792.
70. Wang, X. (2010). Corporate Tax Avoidance, Corporate Transparency and Firm Value. Working Paper, Department of Accounting MsCombs School of Science and Management, 3, 408-418. [DOI:10.2139/ssrn.1716474]
71. Warren, N., and Highfield, R. (2021). How Can Tax Gap Inform Tax Policy and Administration? A Case Study of Australia's Individuals Income Tax, UNSW Business School Research Paper Forthcoming, Available at SSRN: https://ssrn.com /abstract=3981949 or http://dx.doi .org/10.2139/ ssrn.3981949. [DOI:10.2139/ssrn.3981949]
72. Xu, Sh., and Zheng, K. (2016). Tax Avoidance and Asymmetric Cost Behavior. 2016 Mid-Atlantic Region Meeting. Available at: http://aaahq.org/Meetings/2016/Mid-Atlantic-Region/Program.
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| ./files/site1/images/%D8%B3%D9%85%DB%8C%D9%85_%D9%86%D9%88%D8%B1.pngبازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
