پژوهشنامه مالیات

فعالیت­های سوداگرانه در بخش املاک، به‌ویژه املاک مسکونی، علاوه بر اینکه به‌عنوان مانعی برای تولید عمل می­کند، پاسخ­گویی به نیاز مصرفی مردم در این بخش را مشکل می­سازد و به دلیل ایجاد تقاضای کاذب و بیش از نیاز متعارف، قیمت­ها را افزایش می­دهد. لذا وجود یک ابزار کارآمد و عادلانه جهت افزایش درآمد دولت و کاهش سوداگری بازار مسکن موردنیاز است، این ابزار می­تواند مالیات بر عایدی سرمایه باشد که در راستای تعدیل بازار مسکن و افزایش درآمدهای مالیاتی دولت وضع شود. بنابراین مساله اصلی در این تحقیق مدل‌سازی پدیده فرار مالیاتی مالیات بر عایدی سرمایه در بخش مسکن در ایران است و با توجه به عدم اجرایی شدن این قانون تاکنون، لازم است سازمان امور مالیاتی از نوع رفتارهای مؤدیان (تمکین، اجتناب و یا فرار مالیاتی) آگاهی و شناخت کافی را داشته باشد. در این راستا، چهار مدل بازی برای دو بازیکن؛ دولت و مؤدیان طراحی شد (کتمان معامله، کم­اظهاری قیمت فروش، بیش­اظهاری قیمت خرید، بیش­اظهاری قیمت خرید و کم­اظهاری قیمت فروش). نتایج بدست آمده از حل بازی­های طراحی شده با نتایج بدست آمده از مدل کورچن (1992) و مدل توسعه­یافته عبدلی و همکاران (1394) همسو بود. در ادامه به منظور ارزیابی و تحلیل نتایج بدست آمده از مدل­های فرار مالیاتی، با استفاده از داده­های واقعی بازار مسکن اقدام به سناریوسازی و برآورد تجربی شد. نتایج سناریوها گویای آن است که بالاترین احتمال فرار مالیاتی مربوط به مدل بیش­اظهاری قیمت خرید است و پایین­ترین احتمال فرار مالیاتی مربوط به مدل همزمان بیش­اظهاری قیمت خرید و کم­اظهاری قیمت فروش می­باشد.